MARTENICA - BUŁGARSKI SYMBOL WIOSNY

Jednym z najbardziej rozpowszechnionych i od wieków przekazywanych rytuałów w Bułgarii jest noszenie martenicy. Obyczaj ten sięga dawnej przeszłości, dalekich czasów Protobułgarów, kiedy powstawały pierwsze zalążki państwowości bułgarskiej tworzonej przez chana Asparucha.

Asparuch miała siostrę, która kiedy chan wyruszał ze swą drużyną na poszukiwanie nowej ojczyzny, oderwała od swojej koszuli białą nić i podarowała bratu. Poprosiła, aby odesłał jej nić gdy dotrze do dalekiego kraju nad Dunajem . Jeśli będzie to kraina mlekiem i miodem płynąca - białą i czystą - na zna, że znalazł szczęśliwą ziemię. Jeśli zaś kraina ta spływa krwią - aby zanurzył w niej nić i odesłał jako wiadomość, że walczy z okrutnym wrogiem. Dotarł do krainy nad Dunajem i znalazł tam szczęśliwą ziemię, gdzie mleka i miodu było pod dostatkiem. Musiał jednak wiele krwi przelać, by ją zdobyć i bronić swego nowego kraju przed wrogami. Asparuch wysłał do siostry jaskółkę z białą i czerwoną nicią.

Kiedy wiosną nadeszła pora powrotu jaskółki do ziemi brata, siostra wzięła bukiecik kwiatów, przewiązała go białą i czerwoną nicią i podała jaskółce, by ta zaniosła go bratu na znak, że siostra otrzymała wiadomość. Asparuch uradowany odebrał bukiet, kwiaty przypiął do piersi a biało- czerwoną nić zawiązał na ręce, aby miłość siostrzana chroniła go od nieszczęść i zła.

Był pierwszy dzień marca. Aby upamiętnić dzień, w którym otrzymał radosną wieść od siostry, rozkazał by w jego królestwie pierwszego marca każdego roku wszyscy , młodzi i starzy przypinali sobie ozdobę z białej i czewonej nici. I tak pojawiły się martenice.

Martenica to znak symbolizujący koniec zimy i przyjście wiosny, amulet przynoszący zdrowie i szczęście.

Tradycyjne martenice przygotowuje najstarsza kobieta w rodzinie. Przypina się je z życzeniami zdrowia i pomyślności. Martenice przywiązywano również młodym zwierzętom domowym i do drzew owocowych wierząc, że przyczynią się do zwiększenia płodności.

Martenice nosi się na ubraniu lub na przegubie dłoni do chwili zobaczenia jaskółki lub bociana. Później trzeba ją zawiesić na kwitnącym drzewku, co ma zapewnić urodzaj albo włożyć pod kamień. Ma to związek z wróżbą. Jeśli po kilku dniach pod kamieniem są mrówki- oznacza to, że w tym roku urodzi się dużo owiec i będzie piękny plon. Jeśli zobaczysz bociana w locie-będziesz miał rok pełen podróży, jeśli stojącego- będziesz siedział w domu.

Samo słowo martenica pochodzi od bułgarskiej nazwy marca a nazwa tego miesiąca wg. ludowgo przekazu zwiazana jest z imieniem złośliwej staruszki, słynącej z nagłej zmiany humoru. Bułgarzy nazywają ją Baba Marta. Obdarowywanie się gałgankami ma również zadowolić staruszkę i skłonić ją do nieoopóźniania odejścia zimy.

Inne zwyczaje związane z tym świętem to, na przykład skakanie przez ogniska, których płomienie i dym mają chronić przed ukąszeniem węży, czy wynoszenie z domów pościeli aby ją mogło słońce "zobaczyć". Dawniej gospodarze na wsi przygotowywali jajka, które sprzedawano a pieniądze przeznaczano na potrzeby miejscowej szkoły i uczniów. Dzieci zaś krążyły po domach z drewnianymi ptaszkami mającymi wyobrażać jaskółki, które są symbolem nadchodzącej wiosny.

Te zwyczaje dzisiaj są już raczej folklorystyczną ciekawostką ale marteniczki wiosną w Bułgarii nosi prawie każdy.

Bułgaria Magica zawiesiła pod sufitem martenicę o długości trzydziestu pięciu metrów, aby zapewniła zdrowie i szczęście wszystkim Gościom restauracji.